गंमत कोरोनाची

गंमत कोरोनाची ...

कोरोनापासून चार हात लांब रहाण्यासाठी म्हणुन प्रत्येकजण काळजी घेतच असतो. पण तरीही तो कुठून चोरपावलांनी चंचूप्रवेश करेल याचा भरवसा नसतो. 

दि १४ नोव्हेंबर, शनिवारी दिवाळी .. लक्ष्मीपूजन होत. ते झालं आणि गेल्या १०-१२ दिवसात अभ्यासामुळे प्रणव (चिरंजीव) कुठे बाहेर पडला नव्हता त्यामुळे दोघा मित्रांना दिवाळी शुभेच्छांसाठी भेटून १५-२० मिनिटात परत आला. सोशल डिस्टंसिंग कटाक्षाने पाळल होत.

दुसरे दिवशी रविवार .. माझ्या पुतणीचा पहिला दिवाळसण होता. मी व सौ शुभदा फडके हाॅल येथे जेवण्याच्या कार्यक्रम आटोपून घरी परत आलो. येथेही सोशल डिस्टंसिंगचे पालन केले होते. 

सोमवार पाडवा .. दिवाळीचा शेवटचा दिवस. सौ शुभदाला बारीक ताप आला, थंडी वाजत होती, अंगही दुखत होत. डाॅक्टरना फोन झाला औषध सुरु केलं. बुधवारी प्रणव त्याच मार्गावर होता. शंका मनात आलीच होती त्यामुळे सगळी काळजी घरातही घेणं सुरुच होत. 

दि २३ नोव्हेंबर, सोमवारी रीतसर क्लिनिकला भेट दिली. गेली २८-३० वर्षे एकच डाॅक्टर व एकच पॅथी होमिओपॅथी ! प्रणवला काही वैद्यकीय चाचण्या कराव्या लागल्या त्यात कोविडची करण्याचा सल्ला होता. दि. २४ नोव्हेंबर, मंगळवारी त्याचा निकाल कोविड पाॅझिटिव्ह आला. दिवसातून दोन वेळा आॅक्सिमीटर, थर्मामीटर व एकदा रक्तदाब यांची नोंद ठेवण सुरु झाल....

२४ नोव्हेंबर ला संध्याकाळी रिपोर्टिंगसाठी पुन: डाॅक्टरना फोन ... "आमच्या दोघांच्याही कोविड टेस्ट करुन घेऊ का ?"...  "गरज नाही .. तुम्हीपण पाॅझिटिव्ह असणार हे गृहित धरुन औषधे दिली आहेत...." इति डाॅक्टर ! घरात काही आयुर्वेदिक औषधे तीन महिन्यांपूर्वी जावइबुवा कोविड पाॅझिटिव्ह निघाल्यामुळे आणलेली होतीच. तीपण सुरु केली. चार पाच दिवसातच प्रणव व सौ शुभदाची ताप येणे, सर्दी, अंग दुखणे, स्टमक अपसेट वगैरे लक्षणे आटोक्यात आली. 

मला कोणताच त्रास नव्हता पण मी खबरदारी म्हणून बॅडमिंटन ८ दिवस बंद ठेवल होत व घरात किचन फ्रंट सांभाळत होतो.... आज ते दोघेही पूर्णतया ठणठणीत बरे आहेत. 

क्लिनिकली डिक्लेयर्ड पाॅझिटिव्ह असल्यामुळे चॅलेंज करण्याचा प्रश्नच नव्हता. १०-१२ दिवस घराबाहेरही न पडलेल्या व्यक्तींना कोरोनाचा संसर्ग झाला कुठून ? अन्य प्रत्येक गोष्टीसाठी सतत बाहेर पडणारा मी टकाटक कसा ? 

(याचे संभाव्य कारण मला ठाऊक आहे ते म्हणजे गेली ११ वर्षे सातत्याने सुरु असलेली हर्बालाईफ ची सर्वोत्कृष्ट न्यूट्रीशन व व्यायाम यामुळे असलेली मजबूत इम्युनिटी)

मग निष्कर्ष काय काढावा ? चाचणी खोटी ? कि वैयक्तिक इम्यूनिटी प्राॅब्लेम ? कि हर्ड इम्युनिटी ? कि संसर्ग करणारा विषाणू कमकूवत झाला ? 

म्हणून मन म्हणतय कि गंमत आहे कोरोनाची ! पण काळजी घ्यायला हवीच .. लस येवो अगर न येवो ! उत्तम पौष्टिक आहार भरपूर व्यायाम याला पर्याय नाही कारण फिट असण्याबरोबरच हेल्दी असणेही महत्त्वाचे !

बिंदुमाधव भुरे, पुणे

९४२३००७७६१/८६९८७४९९९०

bnbhure@rediffmai.com

नऊ मिनिटाचे आवाहन

 *नऊ मिनिटाचे आवाहन !*

बलाढ्य, कावेबाज, छुपा हल्ला करण्यात तरबेज अशा शत्रूशी दोन हात करतांना गनिमी काव्याचा वापर यशस्वी ठरल्याचे इतिहास सांगतो. गनिमी काव्याच्या वापरात शत्रू आपल्याला पाहू शकत नव्हता मात्र आपण शत्रूला पाहू शकत होतो. सावज टप्प्यात येइपर्यंत दबा धरुन बसण्यात शहाणपणा असायचा. युद्ध जिंकण्यासाठी गनिमी कावा हा युद्धतंत्राचा एक भाग होता. 

एकीकडे साधनसामग्रीची कमतरता पण स्वराज्यासाठी सर्वकाही अर्पण करण्याची प्रबळ भावना तर समोर विपुल शस्त्रसज्जता व सैन्याची प्रचंड मोठी संख्या ! मात्र केवळ "जय भवानी जय शिवाजी", "हर हर महादेव" यांचा उदघोष मनामनात चैतन्य जागृत करायचा, स्वराज्यप्रेमाचे स्फुलिंग प्रज्वलित करायचा, सर्वस्व विसरुन एकजूट निर्माण करायचा ! मावळ्याच्या अंगी या नुसत्या घोषणेने बारा हत्तींचे बळ संचारायच. स्वराज्याप्रती समर्पण भावना जागवली जायची आणि मुबलक शस्त्रसज्जता असलेल्या अफाट संख्येच्या शत्रूला मावळे पराजित करायचे. 

समर्पण भाव, स्वराज्याप्रती त्यागभावना, निष्ठा यांना एका माळेत गुंफले जायचे ! एकजूटीच्या संकल्पासाठी हर महादेवची घोषणा हे एक निमित्त, यामुळे माळेची गुंफण अधिक भक्कम व्हायची ! आज आपल्या पुढ्यात उभे ठाकलेल युद्ध मोठ विचित्र आहे. शत्रूचा गनिमी कावा सुरु आहे. आपण त्याला पाहू शकत नाही मात्र तो आपल्याला पाहू शकतो. तो स्वैर आहे, मोकाट आहे, सध्या त्याच्यावर कोणतेही अस्त्र-शस्त्र परिणाम करु शकत नाही. 

त्याच्याशी रणांगणावर दोन हात करायचे असते तर आपण सगळे जय भवानी, हर हर महादेव घोषणेने युद्धभुमिवर एकवटलो असतो. पण आज आपल्याला गनिमी काव्याचा वेगळाच डाव रचायचा आहे. शत्रूला पळू दे मोकाट ! आम्ही आमच्या चार भिंतीच्या खंदकात दडून राहू. दमछाक होईल आणि तो निघून जाईल ! त्याला चुकवण्यासाठी आम्ही आमच्या घरात किती काळ दडून बसतो ? आजच्या गनिमी काव्याची खरी मेख यातच आहे. This is battle of patience. इथे वेगळ सैन्य नाही आपण सारेच सैनिक ! अशा युद्धाची आपल्याला ना सवय ना सराव ! 

अशा एका निशस्त्र युद्धाच्या चाचपडवणाऱ्या अंधारात एक आश्वासक किरण प्रज्वलित करायचा आहे ! आज युद्धभुमिवर एकीचे बळ देणाऱ्या घोषणेची नव्हे तर घराघरात एकटेपण सोसणाऱ्या समाजमनाला एकत्र बांधणाऱ्या एका सामुहिक कृतीची गरज आहे. त्याकरिता जनसामान्यांच्या आंतरिक शक्तीला, तेजाला साद घालायची ती घराघरात दीप प्रज्वलित करुन ! आपल्याच घरात कोंडलेल्या, एकटेपणाने ग्रासलेल्या आपल्या बांधवांना या संकटाला धैर्याने आणि एकजूटीने सामोरे जाण्याचा दृढसंकल्प पुनः एकदा अधोरेखित करायचा आहे ! या एकजूटीची साद घालण्यासाठी "आज रात्री नऊ वाजता नऊ मिनिटे अन् नऊ दिवे" हे माध्यम म्हणजे केवळ एक निमित्त ! 

© बिंदुमाधव भुरे, पुणे

९४२३००७७६१

८६९८७४९९९०

bnbhure@rediffmail.com

स्ट्रिमिंग

*स्ट्रिमिंग*

तेव्हा *स्ट्रिमिंग* शब्दाचा तांत्रिक अर्थ मला कळत नव्हता. इंटरनेटद्वारे एखादी व्हिडीयो क्लिप पहात असतांना मधेच स्क्रीन स्तब्ध होतो, थांबतो आणि त्यावर एक लहानसे वर्तुळ गोल गोल फिरत असते. मला काही कळायच नाही हे गोल गोल काय फिरतय ते ! 

मग कोणीतरी सांगितल कि इंटरनेटचा स्पीड कमी असला कि स्क्रीनवर अस एक वर्तुळ गोल गोल फिरत रहात. इतका का वेळ लागतोय ? मनात प्रश्नचिन्ह मात्र कायम ! जाणकार सांगायचे काहीतरी तांत्रिक भाषेत पण ते काही डोक्यात घुसायच नाही. मग एकाने सांगितल कि आपण संगणकावर पाहू इच्छित असलेली माहिती हवेत असते व ती खाली उतरुन स्क्रीनवर यायला जो वेळ लागतो ते म्हणजे ते गोल गोल फिरण, त्याला *स्ट्रिमिंग* म्हणतात ! पटल होत लगेच ! 

हळूहळू तांत्रिक सज्ञांचा अर्थ बऱ्यापैकी कळू लागला. त्यातल्या त्यात *रिबूट, सिस्टिम हँग, फॉरमँट, कंट्रोल आल्ट डिलिट आणि रिस्टार्ट* यासारख्या शब्दांचा उच्चार दिवसभरात इतक्यावेळा व्हायचा कि कदाचित पुणेकरांच्या जिभेवर आयला शब्दपण इतक्यांदा येत नसेल.

कालांतराने हे गोलगोल फिरण बंद झाल. ८-१० मिनिटांची व्हिडीयो क्लिप सलग पाहता येऊ लागली. पण खर सांगू पूर्वी त्या *स्क्रीनवर गोल गोल फिरणाऱ्या वर्तुळाकडे पहातांना मनात उत्सुकता* असायची. आता जर अस काही स्ट्रिमिंग क्षणभरासाठी जरी झाल तर *सैरभैर व्हायला होत. आमचा पेशंस कमी होत चाललाय, मनाची अस्वस्थता वाढत चालली आहे. आम्हाला थांबायला वेळ नाही.* 

 स्पर्धेच युग सुरु झाले त्याला काळ लोटला. या स्पर्धेने नंतर वेग पकडला आणि *आज या वेगाचीच स्पर्धा सुरु झाली आहे.* व्यापारी उदारीकरण व इंटरनेटमुळे अवघ जग मुठीत सामावल गेलय. अगदी सगळ्यात वेगवान इंटरनेट आमचच सांगणारी जाहिरातही नको तेवढा वेळ दिसत असते. खरच इतका वेग मानवाला हवा आहे ? आजच्या युगात *एखाद्या देशाचा मानबिंदू हा वेग बनलाय व त्याची प्रगती मोजण्याचे एक परिमाणही !* 

उत्क्रांतीच्या वाटचालीत अनेक शोध मानवाने लावले. अशक्यप्राय वाटणाऱ्या गोष्टींचे निदान व आकडेमोड करुन अचूक निष्कर्ष देणारा संगणक त्याने शोधला. या शोधप्रक्रियेत निसर्ग नियमांचे कळत न कळत उल्लंघन करणाऱ्या मानवाला कधी त्सुनामी तर कधी अतिवृष्टी यासारख्या घटनांच्या रुपांनी वठणीवर आणण्याचा प्रयत्न *"त्याच्याकडून"* झाला. काही काळासाठी *"त्याने"* सिस्टीम हँग केली म्हणूया आपण ! ज्या ज्या वेळी आपल्याला शक्तीचा गर्व झाला त्या त्या वेळी *"त्याने"* आपल्याला आपली जागा दाखविली आहे. 

आज सुइच्या टोकावर लाखोच्या संख्येने मावतील असा सूक्ष्म विषाणू अवतरला आहे. संपूर्ण जगावर या विषाणूने जणू डोळे वटारले आहेत. स्वैर भरकटलेल्या, प्रगतीचे वारु चौखूर उधळलेल्या मानवाने नियमांच्या चौकटीत रहावे यासाठी त्याला घराच्या चार भिंतीत *"त्याने"* बंदिस्त केलय. सगळ स्तब्ध झालेल जग पाहून मला उगाचच वाटून गेल कि हे *"त्याचे" स्ट्रिमिंगच* सुरु आहे. पडद्यावर पुढचे चित्र येइपर्यंत सगळ काही *स्तब्ध झालय.* 

हे गोल गोल फिरण थांबून पुनः स्क्रीन चालू होईल ? कि नियमांच्या चौकटी ओलांडल्या गेल्या तर *"तो"* सिस्टीम रिबूट करेल ? सध्या तरी *"त्याने"* जागतिक व्यवस्था हँग केली आहे. अँटीव्हायरस प्रोग्राम रन करतो तेव्हा अनेक फाईल्स *क्वारंटाईन* होतातच ना ? *संगणकाच्या सुरक्षिततेसाठी जे उपाय आपण शोधल ते आपल्यावरच लागू करायला काय हरकत आहे ?* आपण सगळेच क्वारंटाईन होऊया म्हणजे स्ट्रिमिंग संपल्यावर पुनः एकदा सुखद चलचित्राची अनुभूती मिळेल ! अगदी गोल फिरणाऱ्या वर्तुळ असल तरी चालेल !

गुढी पाडवा व नववर्षाच्या शुभेच्छा !

*©श्री बिंदुमाधव भुरे, पुणे*

*९४२३००७७६१*

*८६९८७४९९९०*

*bnbhure@rediffmail.com*

२२ मार्च जनता कर्फ्यू

*२२ मार्च जनता कर्फ्यू*

*मी घरीच राहीन .....*

 🚷🚳🚷🚳🚷🚳🚷

*घराबाहेर पडलात तर*

*"तो" म्हणतो मी येईन !*

*इकडे तिकडे लावलात हात तर*

*"तो" म्हणतो मी येईन !*

*मास्क लाव, हात धू कारण ...*

*एकदा का "तो" शिरला आत तर*

*कसा बरे बाहेर जाईल ?* 

*नको टेंशन नको भिती* 

*पाळून जनता कर्फ्यू*

*होऊया सगळे क्वारंटाईन !*

*२२ मार्च ला १४ तास मी*

*घरीच राहीन, घरीच राहीन !*

*©बिंदुमाधव भुरे.* 

😊😊

पान उलटूनी ...

पान उलटूनी .... 

स्मार्ट फोनवर सतत बोट फिरवावीत. दर दोन मिनिटांनी काही नविन व्हॉटस अप आलय का बघाव ... नसेल तर फेसबूक इन्स्टाग्रामवर काही नोटिफिकेशन आलय का चेक कराव.... पण सतत तेच ते करुन बोअर झाल की मग वळाव मोठ्या पडद्याकडे अन् हातातल्या रिमोटच बटण दाबाव.... !

न्यूज चँनेलवर त्याच त्या बातम्या नाहीतर रटाळ कर्णकर्कश्श चर्चा .......! फिल्मी चँनल्सवर सतत चालणारे तेच ते सिनेमे नाहीतर साऊथच्या डब केलेल्या देमार फिल्म्स ! त्यामुळे वैतागलेल पब्लिक सतत नवनवीन पर्याय शोधत असतं. मोठ्या पडद्यावरील चँनेल्सच्या तुंबळ गर्दीत अँमेझॉन प्राईम, नेटफ्लिक्सने इ. यांनी आपल बस्तान बसवलय अस वाटत असतांना वेब सिरीजच आगमन सांगून गेल कि येणारा जमाना आमचा आहे. 

मल्टिप्लेक्स, नाटक हा ऑप्शन म्हणजे खिशाला पाच सातशे रुपयाला चाट ! वीकेंडला मॉलमधल विंडो शॉपिंग टाईमपास ! पण खर सांगायच तर या सगळ्यातून मिळत काहीच नसतं .... मात्र .... हे अस्थिर मन अधिकच चंचल, अस्वस्थ होत चाललय अस आतून जाणवत ! केव्हातरी हे सगळे बंद करून मला नेमके काय हवय ? आणि मला नेमके काय आवडतय ? या दोन प्रश्नांचा शोध घेण्यासाठी डोळे बंद करून शांतपणे विचार करायला हवा .... हे एक प्रकारच मेडिटेशनच म्हणायच की !

अवती भवती नजर टाकली तर अस चंचल, अस्थिर, अस्वस्थ व अधीर असलेल समाजमन पहायला मिळत. या सगळ्या भाऊ गर्दीत पुस्तके आणि वाचन संस्कृती अडगळीत पडल्याची भावना एखाद्या निवांत क्षणी मनात अधिक दृढ होते. काय वाचाव .... ? ऐतिहासिक, ललित, सस्पेन्स थ्रिलर, अध्यात्मिक, विनोदी, कादंबरी, प्रवासवर्णन, लघुकथा कि नाट्यछटा ? काही ठामपणे सांगता येईल का कि आपल्याला वाचायला नेमक काय आवडतय ते ? 

शेवटच पुस्तक कोणत वाचल होत ? अस विचारल तर आठवणारही नाही. कदाचित पुस्तकाचा विषय अंधूक आठवेल पण नाव आठवणार नाही. पुस्तकाच नाव त्याचा विषय आठवला तर कदाचित लेखकाच नाव आठवणार नाही.... ! हे अस होणही आता अंगवळणी पडत  चाललय. 

नविन वर्षात मनाची चंचलता, अस्वस्थता संपवायची ! हे "पान उलटवून" पुढच्या पानावर नविन सुरवात करायची.... विषय अगदी कोणताही असो ... एक पुस्तक नेटाने वाचून संपवेन असा संकल्प करायचा. आजवर प्रत्येक वर्षी नविन वर्षाचा संकल्प केला असेल. तो पूर्ण झालाय किंवा कस याचा हिशोब नको आता मांडायला, नाहीतर या संकल्पाचही तसच व्हायच. त्यामुळे हा वाचन-संकल्प मात्र जानेवारीतच पूर्ण करायचा !  

संकल्पातला पुढचा भाग महत्वाचा ! वाचलेल्या पुस्तकाचे नाव अन् त्याबद्दल मला काय वाटल ? यावर जमतील तशा दहा बारा ओळी आपल्या शब्दात लिहून आपण सोशल मिडियावर व्यक्त व्हायच. नाहीतरी सोशल मिडियावर फालतूगिरी आपण बऱ्याचदा करतच असतो. मग अतिरेक झाला कि याच सोशल मिडियावर चालणाऱ्या फालतुगिरीला शिव्या घालत बसतो. पण नविन वर्षात याच प्लँटफॉर्मचा अशा पोस्ट टाकून छान वापर करायचा ! 

आपल्या फेसबुक, व्हॉटस् अप ग्रुपवरील दोस्तांना आपली ही पोस्ट वाचून ते पुस्तक वाचाव अस वाटल पाहिजे. आपण सगळ्यांनी अशा पोस्ट टाकायच ठरवल तर फेब्रूवारीत आपल्याला अशा असंख्य वाचनीय पुस्तकांविषयी माहिती मिळावी. त्यातली काही जमतील तशी विकत घ्यावी व वाचून पुनः पुनः व्यक्त होत रहाव .... आपल्या सोशल मिडियावरच्या जगतात आपल्या ग्रुप्सचा साहित्यिक कट्टा आपणच तयार करायचा ! सगळ्यांना सगळी पुस्तक विकत घेण जमेलच अस नाही पण आपसात एक्स्चेंज तर नक्कीच करता येतील ! 

चला तर मग आपल्या सवयींच "पान उलटूया", टीट्वेंटी वर्षात आपल्या सवयीत "बीस-उन्नीस"चा तरी फरक करुया, आपल बुक शेल्फ समृद्ध करुया ! आपण सगळ्यांनी ठरवल तर ते सहज शक्य होईल. मग करताय संकल्प दरमहा एक पुस्तक वाचनाचा ? 

नविन वर्षाच्या खुप साऱ्या शुभेच्छा ! 💐💐

© बिंदुमाधव भुरे, पुणे. 

८६९८७४९९९०/९४२३००७७६१

bnbhure@rediffmail.com

 

मेंटेनंस कि रिपेयर

मेंटेनंस कि रिपेयर

रस्त्यात बंद पडलेली स्कूटर ढकलत गँरेजपर्यंत न्यावी कि मेकँनिकला फोन करावा या विवंचनेत दिग्या होता. त्याचा नेहमीचा गँरेजवाला त्याच्या घराजवळ होता. खर तर तो त्याचा बालमित्रच ! कॉलेजमधेही दोघे एकत्र होते. बीकॉम नंतर त्याने सरळ गँरेज टाकल. नोकरी करायची नाही हे त्याच पक्क ठरलेल. यंत्र, त्याची डिझाईन्स, मेकँनिझम यातच तो सदैव रमलेला असायचा ! अनेकदा दिग्या निवांत टाईमपास गप्पाला त्याच्या गँरेजवर बसायचा. 

 

पुढच्या चौकात एक गरेज होते.  तेथपर्यंत गाडी ढकलत न्यायलाही काही प्रॉब्लेम नव्हता. पण तिथला मेकँनिक लगेच गाडी पाहिलं का ? अमुक पार्ट गेलाय, तमुक पार्ट गेलाय, हे बदलायला लागेल ते बदलायला लागेल असल काही त्याने सांगितल तर ? दिग्याला एकदम इनसिक्यूअर वाटून गेल. शेवटी रस्त्याच्या कडेला स्कूटर लावून दिग्याने गँरेजला फोन केला.

 

 “हँलो” .. “हा बोला साहेबा, काय पडली का बंद परत?” पलीकडून हसत एमडी चा आवाज. मंगेश ढोमणे ! त्याच्या गरेजचे नावही एमडी ऑटो असेच होते. 

“होना यार ! हल्ली वारंवार अस होतय. जरा बघशील नीट या वेळी. लागेल तर एक दिवस गाडी ठेव गँरेजला” दिग्या बोलला. 

“गाडीची किल्ली सोडून जा, बघतो काय झालय ते अन् संध्याकाळी सांगतो” एमडीचे उत्तर !

 

दिग्या संध्याकाळी गँरेज वर हजर ! एमडीने एस्टिमेट तयार ठेवल होत. आकडा वाचून दिग्याची बोलती बंद झाली. तो एमडीकडे व कागदाकडे आळीपाळीने नुसता पाहत होता. “मंग्या लेका चेष्टा करतोस का ? इतके एस्टिमेट ? अरे साधी स्कूटर आहे लेका, चार चाकी नाही.” एमडीने हातातले काम बाजूला ठेवले. "कोयलेकी दलालीमे हाथ काले होते है" या डायलॉगला लाजवतील असे ऑइलचे काळे हात त्याने त्याच रंगाच्या कळकट कापडाला पुसले. हात स्वच्छ झाले कि कापड आणखीन काळ झाल ? हा संशोधनाचा विषय ठरावा. तो दिग्याजवळ आला. गँरेजाच्या कोपऱ्यात त्याचे टेबल होते. त्याकडे हात करत म्हणाला “ये, बसून बोलूया”

 

एस्टिमेटचा कागद हातात घेत मग एमडी दिग्याला समजावून सांगू लागला. “स्कूटरचे दोन पार्ट बदलायला लागणार आहेत कारण हे रिपेयर होऊ शकत नाहीत अन् ऑईल लिकेजमुळे पूर्ण इंजिन डाऊन करून सर्विसिंग कराव लागणार आहे. आणि याला काहीच पर्याय नाही. तुझ्यासाठी दिग्या, लेबर चार्जेस कमी लावेन पण स्पेयर्सचे चार्जेस ? ते कसे टाळणार ?" 

 

"पण हे अचानक अस का झाल ? स्कूटर चालवतांना तर काहीच प्रॉब्लेम नव्हता ?" दिग्याने भाबडेपणाने बोलला. दिग्याकडे दिवसभरात येणाऱ्या ग्राहकात व्हरायटी भरपूर होती. बहुसंख्य लोक "तात्पुरत काही तरी करुन गाडी सुरु करुन द्या. मग नंतर टाकतो रिपेयरिंगला" अस म्हणणारे किंवा "पुढच्या सर्व्हिसिंगला करु" अस म्हणणारे. अशा ग्राहकांना एमडी प्रवचन द्यायचा. तो जे काही बोलायचा ते ज्ञान त्याने कुठून पैदा केल असेल ? हा प्रश्न कोणालाही पडावा. टाईमपास गप्पांना आलेल्या दिग्याच्या कानावरही ही प्रवचने अनेकदा पडलेली ! पण तेवढ्यापुरतीच ! मेंदूत शिरायचा रस्ता बहुतेक बंद असायचा.  

 

आज ते एस्टिमेट पाहून दिग्याचा तो बंद रस्ता ओपन झाला होता. एमडी बोलत होता. "अस अचानक वगैरे काही होत नसत दिग्या ! आपण कॉमर्स ग्रँज्युएट. अकाऊंटस् शिकतांना बँलन्सशीट शिकलो. एखादा प्रॉब्लेम सोडवतांना बँलन्सशीट टँली करायच तर त्या प्रश्नात खाली दिलेली प्रत्येक "अँडजस्टमेंट" बारकाईने वाचावी लागते. आयुष्याच्या बँलन्सशीटमधे मात्र अशा "अँडजस्टमेंट" आपण डोक लावून कधीच सोडवत नाही तर त्या अँडजस्टमेंटशी "कॉम्प्रोमाइज" करुन मोकळा होतो."

दिग्याच्या चेहेऱ्यावर भल मोठ प्रश्नचिन्ह ... "म्हणजे काय ? मी नाही समजलो" इति दिग्या ..

"आता हेच बघ ना ... ब्रेक लूज झाले असतील, नीट लागत नसतील तर आतले ब्रेकशू बदलायला पाहिजे अस आम्ही सांगतो. ब्रेकशू बदलणे ही "अँडजस्टमेंट" सोडवली कि स्कूटरचा प्रॉब्लेम सॉल्व्ह ... अँक्सिडेंटचा धोका कमी ... ! पण गिऱ्हाईक म्हणतात ब्रेक तात्पुरते टाईट करुन द्या. हे झाल "कॉम्प्रोमाइज" ! "अँडजस्टमेंट" शब्दाच्या डिक्शनरी अर्थामुळे दिग्याचा उडालेला गोंधळ जरा क्लियर झाला." 

 

एमडीच प्रवचन कंटीन्यू ...  "बँलन्सशीट शिकतांना रिपेयर्स अँड मेंटेनन्स हा आयटेम आठवतोय का रे दिग्या ? तेथे हे दोन्ही शब्द एकत्र असतात अगदी राम लक्ष्मणासारखे ! पण आयुष्याच्या बँलन्सशीटमधे मात्र या दोन शब्दांना वेगवेगळे करायला हव. कारण वेळच्या वेळी नियमित “मेंटेनन्स” केला नाही तर “रिपेयरी”चा मोठा खर्च अंगावर पडतो. कित्येक कंपन्यात हल्ली AMC - ANNUAL MAINTAINANCE CONTRACT असते बघ ! तुमच्या SYSTEM ला, मशीनला काही प्रॉब्लेम असो अगर नसो, नियमित कालावधीने त्याची देखभाल केली तर दीर्घकाळ त्या विनातक्रार काम करतात.”

 

“पण अगदी तुझ्यासकट अनेक मंडळी नियमित मेंटेनन्सचा खर्च वाचवायला बघतात अन स्कूटर बंद पडल्यावरच येता त्यामुळे तुम्हाला रिपेयरीचा मोठा खर्च तर करावा लागतोच शिवाय ऐनवेळी होणाऱ्या मनस्तापाला सामोरे जावे लागते ते वेगळेच ! दिग्या लेका, तुला यापूर्वी मी अनेकदा सांगितले कि दर सहा महिन्यांनी किंवा साधारण दोन हजार किलोमीटर रनिंग झाले कि स्कूटर आणत जा. त्या वेळेला किरकोळ मेंटेनन्स खर्चात काम होते आणि गाडी पण नीट रहाते. दिग्या लेका, आपली गाडी तिच्या भाषेत केव्हातरी सिग्नल देत आपली तक्रार सांगत असते. आपण ते लक्षात घ्यायला हव यार." 

दिग्या मान डोलवत दाद देत होता.  दिग्या हा एमडीचा खास दोस्त असल्यामुळे एमडीने आणखी पुढचा गियर टाकायच ठरवल "आपल्या शरीराचेही तसेच आहे दिग्या !सर्दी पडस झाल, किरकोळ ताप आला तर आपण डॉक्टरकडे न जाता बऱ्याचदा दुखण अंगावर काढतो. एखाद्या वेळी हे ठीक आहे पण ही सवय लागून जाते आपल्याला ! थकवा येणे, छातीत कळ येणे, अकारण घाम येणे, डोके सतत जड होणे, अकारण चक्कर येणे यासारख्या माध्यमातून आपल शरीरही सिग्नल्स देत असते. त्याकडे दुर्लक्ष करुन कस चालेल ?  नियमितपणे म्हणजे वर्षातून एकदा संपूर्ण हेल्थ चेक अप करणे हे पण मेंटेनन्स सदरात मोडते. शेवटचा हेल्थ चेक अप कधी केला आहेस ? काही आठवतय का ?” दिग्या मंदसा हसला व मान आडवी हलवत नाही म्हणाला.

 

एमडीने मग आणखी पुढचा गियर टाकला .. “गाडीत टाकलेल्या पेट्रोलमधे भेसळ असली की स्कूटर इंजिन कुरकूर करते ना ? आपण लगेच तो पेट्रोल पंप अव्हॉइड करतो. पण तब्येत बिघडू नये म्हणून आपण तसेच कॉशस का नसतो ? फास्ट फूड, जंक फूड. चायनीज ... हे एक प्रकारे भेसळयुक्त इंधन आहे की रे !  “आपल्या इंजिनावर” त्याचा काय परिणाम होतो याचा विचार आपण कधी करणार ? टायरच एयरप्रेशर तर आपण कधी चेकच करत नाही. डायरेक्ट पंक्चर झाली कि मगच तपासायच ! तसच ब्लडप्रेशरच आहे. चक्कर आली, अंधारी आली, गरगरतय म्हटल कि डॉक्टरकडे ! तिथेच बीपी चेक होणार."

एमडीने आता टॉप गियर टाकला होता  "थोडा नीट विचार करुन बघ ... आता विषय निघालाय म्हणून सांगतो .. आज रासायनिक खतांचा अतिरेकी वापर करून विषारी झालेल्या जमिनीतून पिकणाऱ्या धान्यात सत्व असत का ? धावपळीच्या जीवनात वेळेअभावी जे झटपट मिळेल त्या खाण्यात पोषण मूल्य असतात का ? मग आपण भेसळीचा पेट्रोल पंप टाळतो तसे हे असले खाणे का टाळत नाही ? बँलन्स्ड डाएट ठेवला व जोडीला उच्च दर्जाच्या फूड सप्लीमेंटची जोड दैनंदिन आहारात दिली तर आपले इंजिन कुरकुर करणार नाही. हा खर्चही दिग्या आजकाल मेंटेनन्स सदरात मोडतो. हा ...  पण याच्या जोडीला रोज अर्धा तास व्यायामाला द्यायला हवा बर का ! गाडी सुरु करण्याआधी नीट फडक मारुन गाडी पुसतो न आपण तसच समज हव तर !”  

"दिग्या, हल्ली गाडी जुनी झाली कि एक्स्चेंज ऑफरमधे नविन आणतात. बाकी गोष्टींबद्दल तर बोलणच नको. यूज अँड थ्रोचा जमाना आहे. पण आपल तस नाही ना रे ! आपल्या शरीराच एजिंग सातत्याने सुरु असते. ते कोणाला चुकलय ? पण हे एजिंग हेल्दी ठेवल तर आपल इंजिन स्मूथ चालणार अगदी विनातक्रार ! किरकोळ तक्रारी नियमित मेंटेनन्समधे निघून जातात. वय वाढेल तस मेंटेनन्स खर्चात वाढ करत राहिल पाहिजे."

दिग्याला एमडी आज भलताच जिनियस वाटला. नट, बोल्ट, इंजिन, मेकँनिझम यात रमणाऱ्या मंग्याला "मेकँनिक संत गुरु" पदवी त्याने मनोमन बहाल केली होती. मशिन्स व त्यांचे डिझाईन याच्या अभ्यासाचा छंद असणाऱ्या एमडीने हे ज्ञान कुठून पैदा केल असेल ? हे एखाद्या टाईमपास गप्पात जाणून घ्यायच त्याने ठरवल होत.

"उद्या संध्याकाळपर्यंत होईल ना गाडी ?" दिग्याच्या टोनवरुन दिग्या कंन्व्हिन्स झालाय हे कळत होत. एमडी म्हणाला "ट्राय करतो. बहुतेक होईल. पण एक दिवस ट्रायलसाठी ठेवतो. वापरुन पाहीन, काही प्रॉब्लेम नाही याची खात्री पटली कि फोन करतो"!

"म्हणजे "आयसीयू तून बाहेर आणल कि एक दिवस आब्झरवेशन आणि नंतर डिस्चार्ज .. असच ना ?" दिग्याने हसून आंगठा दाखवत बोलला आणि थंम्स अप खूण करत मंग्याला दाद दिली. 

©बिंदुमाधव भुरे, पुणे.

९४२३००७७६१/८६९८७४९९९०

bnbhure@rediffmail.com

 

   

 

मेंटेनंस कि रिपेयर

मेंटेनंस कि रिपेयर

रस्त्यात बंद पडलेली स्कूटर ढकलत गँरेजपर्यंत न्यावी कि मेकँनिकला फोन करावा या विवंचनेत दिग्या होता. त्याचा नेहमीचा गँरेजवाला त्याच्या घराजवळ होता. खर तर तो त्याचा बालमित्रच ! कॉलेजमधेही दोघे एकत्र होते. बीकॉम नंतर त्याने सरळ गँरेज टाकल. नोकरी करायची नाही हे त्याच पक्क ठरलेल. यंत्र, त्याची डिझाईन्स, मेकँनिझम यातच तो सदैव रमलेला असायचा ! अनेकदा दिग्या निवांत टाईमपास गप्पाला त्याच्या गँरेजवर बसायचा. 

 

पुढच्या चौकात एक गरेज होते.  तेथपर्यंत गाडी ढकलत न्यायलाही काही प्रॉब्लेम नव्हता. पण तिथला मेकँनिक लगेच गाडी पाहिलं का ? अमुक पार्ट गेलाय, तमुक पार्ट गेलाय, हे बदलायला लागेल ते बदलायला लागेल असल काही त्याने सांगितल तर ? दिग्याला एकदम इनसिक्यूअर वाटून गेल. शेवटी रस्त्याच्या कडेला स्कूटर लावून दिग्याने गँरेजला फोन केला.

 

 “हँलो” .. “हा बोला साहेबा, काय पडली का बंद परत?” पलीकडून हसत एमडी चा आवाज. मंगेश ढोमणे ! त्याच्या गरेजचे नावही एमडी ऑटो असेच होते. 

“होना यार ! हल्ली वारंवार अस होतय. जरा बघशील नीट या वेळी. लागेल तर एक दिवस गाडी ठेव गँरेजला” दिग्या बोलला. 

“गाडीची किल्ली सोडून जा, बघतो काय झालय ते अन् संध्याकाळी सांगतो” एमडीचे उत्तर !

 

दिग्या संध्याकाळी गँरेज वर हजर ! एमडीने एस्टिमेट तयार ठेवल होत. आकडा वाचून दिग्याची बोलती बंद झाली. तो एमडीकडे व कागदाकडे आळीपाळीने नुसता पाहत होता. “मंग्या लेका चेष्टा करतोस का ? इतके एस्टिमेट ? अरे साधी स्कूटर आहे लेका, चार चाकी नाही.” एमडीने हातातले काम बाजूला ठेवले. "कोयलेकी दलालीमे हाथ काले होते है" या डायलॉगला लाजवतील असे ऑइलचे काळे हात त्याने त्याच रंगाच्या कळकट कापडाला पुसले. हात स्वच्छ झाले कि कापड आणखीन काळ झाल ? हा संशोधनाचा विषय ठरावा. तो दिग्याजवळ आला. गँरेजाच्या कोपऱ्यात त्याचे टेबल होते. त्याकडे हात करत म्हणाला “ये, बसून बोलूया”

 

एस्टिमेटचा कागद हातात घेत मग एमडी दिग्याला समजावून सांगू लागला. “स्कूटरचे दोन पार्ट बदलायला लागणार आहेत कारण हे रिपेयर होऊ शकत नाहीत अन् ऑईल लिकेजमुळे पूर्ण इंजिन डाऊन करून सर्विसिंग कराव लागणार आहे. आणि याला काहीच पर्याय नाही. तुझ्यासाठी दिग्या, लेबर चार्जेस कमी लावेन पण स्पेयर्सचे चार्जेस ? ते कसे टाळणार ?" 

 

"पण हे अचानक अस का झाल ? स्कूटर चालवतांना तर काहीच प्रॉब्लेम नव्हता ?" दिग्याने भाबडेपणाने बोलला. दिग्याकडे दिवसभरात येणाऱ्या ग्राहकात व्हरायटी भरपूर होती. बहुसंख्य लोक "तात्पुरत काही तरी करुन गाडी सुरु करुन द्या. मग नंतर टाकतो रिपेयरिंगला" अस म्हणणारे किंवा "पुढच्या सर्व्हिसिंगला करु" अस म्हणणारे. अशा ग्राहकांना एमडी प्रवचन द्यायचा. तो जे काही बोलायचा ते ज्ञान त्याने कुठून पैदा केल असेल ? हा प्रश्न कोणालाही पडावा. टाईमपास गप्पांना आलेल्या दिग्याच्या कानावरही ही प्रवचने अनेकदा पडलेली ! पण तेवढ्यापुरतीच ! मेंदूत शिरायचा रस्ता बहुतेक बंद असायचा.  

 

आज ते एस्टिमेट पाहून दिग्याचा तो बंद रस्ता ओपन झाला होता. एमडी बोलत होता. "अस अचानक वगैरे काही होत नसत दिग्या ! आपण कॉमर्स ग्रँज्युएट. अकाऊंटस् शिकतांना बँलन्सशीट शिकलो. एखादा प्रॉब्लेम सोडवतांना बँलन्सशीट टँली करायच तर त्या प्रश्नात खाली दिलेली प्रत्येक "अँडजस्टमेंट" बारकाईने वाचावी लागते. आयुष्याच्या बँलन्सशीटमधे मात्र अशा "अँडजस्टमेंट" आपण डोक लावून कधीच सोडवत नाही तर त्या अँडजस्टमेंटशी "कॉम्प्रोमाइज" करुन मोकळा होतो."

दिग्याच्या चेहेऱ्यावर भल मोठ प्रश्नचिन्ह ... "म्हणजे काय ? मी नाही समजलो" इति दिग्या ..

"आता हेच बघ ना ... ब्रेक लूज झाले असतील, नीट लागत नसतील तर आतले ब्रेकशू बदलायला पाहिजे अस आम्ही सांगतो. ब्रेकशू बदलणे ही "अँडजस्टमेंट" सोडवली कि स्कूटरचा प्रॉब्लेम सॉल्व्ह ... अँक्सिडेंटचा धोका कमी ... ! पण गिऱ्हाईक म्हणतात ब्रेक तात्पुरते टाईट करुन द्या. हे झाल "कॉम्प्रोमाइज" ! "अँडजस्टमेंट" शब्दाच्या डिक्शनरी अर्थामुळे दिग्याचा उडालेला गोंधळ जरा क्लियर झाला." 

 

एमडीच प्रवचन कंटीन्यू ...  "बँलन्सशीट शिकतांना रिपेयर्स अँड मेंटेनन्स हा आयटेम आठवतोय का रे दिग्या ? तेथे हे दोन्ही शब्द एकत्र असतात अगदी राम लक्ष्मणासारखे ! पण आयुष्याच्या बँलन्सशीटमधे मात्र या दोन शब्दांना वेगवेगळे करायला हव. कारण वेळच्या वेळी नियमित “मेंटेनन्स” केला नाही तर “रिपेयरी”चा मोठा खर्च अंगावर पडतो. कित्येक कंपन्यात हल्ली AMC - ANNUAL MAINTAINANCE CONTRACT असते बघ ! तुमच्या SYSTEM ला, मशीनला काही प्रॉब्लेम असो अगर नसो, नियमित कालावधीने त्याची देखभाल केली तर दीर्घकाळ त्या विनातक्रार काम करतात.”

 

“पण अगदी तुझ्यासकट अनेक मंडळी नियमित मेंटेनन्सचा खर्च वाचवायला बघतात अन स्कूटर बंद पडल्यावरच येता त्यामुळे तुम्हाला रिपेयरीचा मोठा खर्च तर करावा लागतोच शिवाय ऐनवेळी होणाऱ्या मनस्तापाला सामोरे जावे लागते ते वेगळेच ! दिग्या लेका, तुला यापूर्वी मी अनेकदा सांगितले कि दर सहा महिन्यांनी किंवा साधारण दोन हजार किलोमीटर रनिंग झाले कि स्कूटर आणत जा. त्या वेळेला किरकोळ मेंटेनन्स खर्चात काम होते आणि गाडी पण नीट रहाते. दिग्या लेका, आपली गाडी तिच्या भाषेत केव्हातरी सिग्नल देत आपली तक्रार सांगत असते. आपण ते लक्षात घ्यायला हव यार." 

दिग्या मान डोलवत दाद देत होता.  दिग्या हा एमडीचा खास दोस्त असल्यामुळे एमडीने आणखी पुढचा गियर टाकायच ठरवल "आपल्या शरीराचेही तसेच आहे दिग्या !सर्दी पडस झाल, किरकोळ ताप आला तर आपण डॉक्टरकडे न जाता बऱ्याचदा दुखण अंगावर काढतो. एखाद्या वेळी हे ठीक आहे पण ही सवय लागून जाते आपल्याला ! थकवा येणे, छातीत कळ येणे, अकारण घाम येणे, डोके सतत जड होणे, अकारण चक्कर येणे यासारख्या माध्यमातून आपल शरीरही सिग्नल्स देत असते. त्याकडे दुर्लक्ष करुन कस चालेल ?  नियमितपणे म्हणजे वर्षातून एकदा संपूर्ण हेल्थ चेक अप करणे हे पण मेंटेनन्स सदरात मोडते. शेवटचा हेल्थ चेक अप कधी केला आहेस ? काही आठवतय का ?” दिग्या मंदसा हसला व मान आडवी हलवत नाही म्हणाला.

 

एमडीने मग आणखी पुढचा गियर टाकला .. “गाडीत टाकलेल्या पेट्रोलमधे भेसळ असली की स्कूटर इंजिन कुरकूर करते ना ? आपण लगेच तो पेट्रोल पंप अव्हॉइड करतो. पण तब्येत बिघडू नये म्हणून आपण तसेच कॉशस का नसतो ? फास्ट फूड, जंक फूड. चायनीज ... हे एक प्रकारे भेसळयुक्त इंधन आहे की रे !  “आपल्या इंजिनावर” त्याचा काय परिणाम होतो याचा विचार आपण कधी करणार ? टायरच एयरप्रेशर तर आपण कधी चेकच करत नाही. डायरेक्ट पंक्चर झाली कि मगच तपासायच ! तसच ब्लडप्रेशरच आहे. चक्कर आली, अंधारी आली, गरगरतय म्हटल कि डॉक्टरकडे ! तिथेच बीपी चेक होणार."

एमडीने आता टॉप गियर टाकला होता  "थोडा नीट विचार करुन बघ ... आता विषय निघालाय म्हणून सांगतो .. आज रासायनिक खतांचा अतिरेकी वापर करून विषारी झालेल्या जमिनीतून पिकणाऱ्या धान्यात सत्व असत का ? धावपळीच्या जीवनात वेळेअभावी जे झटपट मिळेल त्या खाण्यात पोषण मूल्य असतात का ? मग आपण भेसळीचा पेट्रोल पंप टाळतो तसे हे असले खाणे का टाळत नाही ? बँलन्स्ड डाएट ठेवला व जोडीला उच्च दर्जाच्या फूड सप्लीमेंटची जोड दैनंदिन आहारात दिली तर आपले इंजिन कुरकुर करणार नाही. हा खर्चही दिग्या आजकाल मेंटेनन्स सदरात मोडतो. हा ...  पण याच्या जोडीला रोज अर्धा तास व्यायामाला द्यायला हवा बर का ! गाडी सुरु करण्याआधी नीट फडक मारुन गाडी पुसतो न आपण तसच समज हव तर !”  

"दिग्या, हल्ली गाडी जुनी झाली कि एक्स्चेंज ऑफरमधे नविन आणतात. बाकी गोष्टींबद्दल तर बोलणच नको. यूज अँड थ्रोचा जमाना आहे. पण आपल तस नाही ना रे ! आपल्या शरीराच एजिंग सातत्याने सुरु असते. ते कोणाला चुकलय ? पण हे एजिंग हेल्दी ठेवल तर आपल इंजिन स्मूथ चालणार अगदी विनातक्रार ! किरकोळ तक्रारी नियमित मेंटेनन्समधे निघून जातात. वय वाढेल तस मेंटेनन्स खर्चात वाढ करत राहिल पाहिजे."

दिग्याला एमडी आज भलताच जिनियस वाटला. नट, बोल्ट, इंजिन, मेकँनिझम यात रमणाऱ्या मंग्याला "मेकँनिक संत गुरु" पदवी त्याने मनोमन बहाल केली होती. मशिन्स व त्यांचे डिझाईन याच्या अभ्यासाचा छंद असणाऱ्या एमडीने हे ज्ञान कुठून पैदा केल असेल ? हे एखाद्या टाईमपास गप्पात जाणून घ्यायच त्याने ठरवल होत.

"उद्या संध्याकाळपर्यंत होईल ना गाडी ?" दिग्याच्या टोनवरुन दिग्या कंन्व्हिन्स झालाय हे कळत होत. एमडी म्हणाला "ट्राय करतो. बहुतेक होईल. पण एक दिवस ट्रायलसाठी ठेवतो. वापरुन पाहीन, काही प्रॉब्लेम नाही याची खात्री पटली कि फोन करतो"!

"म्हणजे "आयसीयू तून बाहेर आणल कि एक दिवस आब्झरवेशन आणि नंतर डिस्चार्ज .. असच ना ?" दिग्याने हसून आंगठा दाखवत बोलला आणि थंम्स अप खूण करत मंग्याला दाद दिली. 

©बिंदुमाधव भुरे, पुणे.

९४२३००७७६१/८६९८७४९९९०

bnbhure@rediffmail.com

 

   

 

७/१/१८ च्या बैठकीचे इतिवृत्त

नमस्कार !

बैठकीचे इतिवृत्त

आज ७ जानेवारी २०१८, ज्या दिवसांची आपण सगळेच जण वाट पहात होतो तो दिवस ! पुण्यात सिंहगड रोडवर माणिकबाग येथील सिद्धार्थ हाॅल येथे बैठकीचे आयोजन केल होत व सुमारे ६५ जणांची उपस्थिति गृहित धरली होती. ऐन वेळच्या अडचणी, घरगुती समस्या, किंवा प्रकृतीअस्वास्थ्य यामुळे अनेक मंडळींना प्रबळ इच्छा असूनही त्यांचे येणे शेवटच्या क्षणी रहित करावे लागले. जे येऊ शकणार नव्हते त्यांच्या शुभेच्छा पाठिशी होत्याच परंतु सगळ्यात महत्वाचे म्हणजे प्रत्येक सदस्याची इच्छाशक्ती जबरदस्त होती.

या पार्श्वभूमिवर आजच्या बैठकीला ३५ सदस्यांची उपस्थिति ही नुसती आशादायक नव्हे तर आपल्या नियोजित प्रकल्पाची भक्कम पायाभरणी करणारी ठरली हे नमूद करतांना मनस्वी आनंद होत आहे. एक विशिष्ट संकल्पना डोळ्यापुढे ठेवली आणि त्यासाठी एक व्हाॅट्स अॅप ग्रुप स्थापन करुन ज्या अॅडमिन मंडळींनी पहिले पाऊल टाकले त्या अॅडमिन मंडळींनी सर्वप्रथम आपआपला परिचय दिला. उपस्थित सगळेजण पहिल्यांदाच एकमेकांना पहात होते, भेटत होते त्यामुळे अॅडमिन मंडळींच्या परिचयानंतर उपस्थित प्रत्येक सदस्याने आपआपला परिचय करुन दिला.

मिटिंगची सुरुवात अॅडमिन सौ विद्या कुळकर्णी यांच्या प्रास्ताविकाने झाली. आपले मनोगत व्यक्त करतांना त्या म्हणाल्या कि आर्थिक सुबत्ता ही प्रत्येकालाच हवी असते. ब्राह्मण व्यक्ति ही व्यवसाय करु शकत नाही हा भ्रम आहे. आपल्या कृतीने आपण हा दूर करुन दाखवू. यशस्वी उद्योजक होतांना आपल्या बांधवांच्या पाठीशी उभे राहून त्यांना साथ देऊ असा विश्वास त्यांनी आपल्या मनोगतामधे व्यक्त केला.

श्री जयंत मुळे यांनी विचारांना चालना देणारा वेगळा व सकारात्मक दृष्टिकोण सदस्यांपुढे मांडला. गरीबीत जीवन कंठणारी ब्राह्मण मंडळी, मुले परदेशात असणारी वृद्ध मंडळी यासारख्या घटकांचाही विचार आपल्या कार्यात असावा. आपला समाज सुशिक्षित आहे व विविध क्षेत्रात नैपुण्य असणारा आहे. त्यांच्या हुषारीचा, कौशल्याचा आपल्यातील गरजवंतांसाठी कसा उपयोग करुन घेता येईल यावर योजना तयार व्हावी अशी इच्छा त्यांनी व्यक्त केली.

सदस्यांनी आपले मत मोकळेपणाने मांडतांनाच एकमेकांची मते, विचार  समजावून घ्यावीत असा विचार श्री प्रसाद कुळकर्णी यांनी मांडला तर श्री नांदेडकर यांनी प्रत्येकाने किमान एक तास आपल्या समाजासाठी द्यावा असे आवाहन करतांना आपल्या बैठकीत झालेले निर्णय, चर्चा या आपआपल्या भागात, गावात असलेल्या अन्य सभासदांपर्यंत कळविण्याची सूचना केली.

आजकाल सर्वत्र आवश्यक बनलेल आधार कार्ड, त्याचा उपयोग आपणही सदस्यांचे ओळखपत्र तयार करण्यासाठी करावा व एका छापील फाॅर्मवर सदस्य व त्याच्या कुटूंबाची सविस्तर माहिती आपल्या रेकाॅर्डवर ठेवावी अशी महत्वाची सूचना श्री दिलिप कुळकर्णी यांनी मांडली. श्री दिनेश तांबोळी यांनी आपल्यापैकी उद्योजक मंडळींना त्यांची उत्पादने आपल्या बांधवांसमोरही आणली जावी असा उपयुक्त प्रस्ताव मांडला.

श्री सतिश पुरंदरे यांनी महत्वाच्या म्हणजे आर्थिक विषयाला हात घातला. त्यांनी कल्पना समजावून सांगतांना आपण प्रायव्हेट लि. कंपनी तिचे पेडअप कॅपिटल वगैरे .. या धर्तीवर आपला ढाचा असावा असे म्हटले. सदस्यांना मदत / निधी देतांना नाॅन फंड बेस बँक गॅरंटी घ्यावी असे सुचविले. तसेच निधि संकलन व त्याचा विनियोग यावरही मत मांडले. तर श्री किरण दिक्षित यांनी निधीेच्या वाटपाचे नियम व निकष ठरवितांना क्रेडिट सोसायटीचे मार्गदर्शन उपयुक्त ठरेल असा विचार मांडला.

श्री सिद्धार्थ बर्वे यांनी आपल्या "ब्राउनि"ने भांडवल पुरवठा करतांना त्या त्या उद्योगांशी ठराविक मुदतीसाठी भागीदारी करावी व भांडवलाची परतफेड झाल्यानंतर त्या उद्योगातून बाहेर पडावे अशी कल्पना मांडली. श्री चितळे यांनी आपआपल्या ओळखीतून सदस्यवृद्धिसाठी प्रयत्न करावा तसेच व्यवसाय विस्तार व नविन व्यवसाय असे ध्येय ठेवणाऱ्यांना मदतीचा हात द्यावा असा विचार ठेवला. सौ स्नेहल कुळकर्णी यांनी सभासद संख्यावाढीसाठी कार्य करण्यावर भर दिला. चाकोरीबद्ध जीवनाच्या चौकटीतून बाहेर पडून तरुण वर्गाने व्यवसायासाठी पुढे यावे व त्यासाठी प्रक्षिक्षण देण्यापासून सर्वतोपरी मदत करण्याची तयारी त्यांनी दर्शविली आहे.
सौ स्नेहल कुळकर्णी या आॅटोमोबाइल क्षेत्रात कार्यरत असून अशा प्रकारचे सामाजिक कार्य त्या करत आहेत.

श्री प्रविण नामजोशी यांनी पितृसंस्था उद्योजक विकास प्राधिकरण ही कल्पना विस्ताराने मांडली व श्री संकेत रोहगावकर यांनी त्याला सहमती दर्शविली. श्री शार्दुल जोशी हे कंपनी सचिव असून त्यांनी संघटना बनवितांना एक समिति बनविण्याची सूचना केली व सदस्य संख्येच्या वाढीनुसार समितिचा विस्तार करता येईल असे सांगितले. श्री संतोष करमरकर यांनी कंपनी अॅक्टच्या सेक्शन ८ वर आधारित आपली नियोजित संस्था आकाराला येऊ शकते का ? असा प्रश्न मांडून त्या अनुषंगाने काय करता येईल ? असे विचारले असता श्री तेजस पाटणकर यांनी हे कलम काही बाबतीत कसे अडचणीचे ठरते ते समजावून सांगितले.

श्री हेमंत कुळकर्णी, मनिष पाठक तसेच उपस्थित भगिनिंनी चर्चेत सहभागी होतांना चांगले मुद्दे, सुचना सादर करत आजच्या बैठकीत भरीव योगदान दिले. एकंदरित जी संस्था आपण स्थापन करण्याचा संकल्प करत आहोत त्याला घटना असावी यावर सगळ्यांचे एकमत झाले. या संस्थेचे स्वरुप प्रायव्हेट लि. असावे कि सहकारी संस्था ? या संस्थेने चॅरिटी करावी, देणगी द्यावी कि कर्ज ? तोटा झाला तर त्याचे काय करायचे ? या व यासारख्या अनेक विषयांवर विविध क्षेत्रातील तज्ञ मंडळीशी चर्चा करण्यासाठी व त्याआधारे काही ठोस अंतिम पर्याय निवडण्यासाठी एक कोअर कमिटी स्थापन करण्याचे सर्वानुमते ठरले.

त्यानुसार उपस्थित सदस्यांपैकी स्वेच्छेने खालील सदस्यांनी या कोअर कमिटीत आपले योगदान देण्यासाठी संमती दर्शविली आहे. "हंगामी नियंत्रक समिती" असे समितीचे नामकरण झाले असून सदस्यांची नावे खालीलप्रमाणे आहेत.

१ जयंत मुळे
२ विद्या कुळकर्णी
३ प्रसाद कुळकर्णी
४ राम वैद्य
५ श्रीकांत वाकणकर
६ बिंदुमाधव भुरे
७ मनिष पाठक
८ समर्थ फणसळकर
९ सारंग नांदेडकर
१० संदीप स्वामी
११ सिद्धार्थ बर्वे
१२ योजना सुपेकर
१३ संगिता पुरंदरे
१४ प्राची बापट
१५ मुग्धा कुळकर्णी
१६ दिनेश तांबोळी
१७ संकेत रोहगावकर
१८ संतोष करमरकर
१९ सुधीर कौलगुड

या हंगामी समितीची पुढील बैठक लवकरच होईल. जे सदस्य आज येऊ शकले नाहीत त्यांनी त्यांच्या सुचना वादविवाद टाळण्यासाठी आपल्या ग्रुपवर न टाकता अॅडमिनपैकी कोणाकडेही व्यक्तिगत पाठवाव्यात. आजच्या बैठकीनंतर उपस्थित सर्व सदस्यांचा निर्धार हा आता दृढनिश्चयात परावर्तित झाला आहे हे नक्की, अर्थात प्रत्येक सदस्यांच्या शुभेच्छा त्यामागे एक अदृश्य शक्तीच्या स्वरुपात होत्या म्हणूनच हे शक्य झाले. बैठकीचे हे इतिवृत्त आपल्यासमोर ठेवतांना आम्हा अॅडमिन मंडळींना अतिशय आनंद होत आहेत.

शेवटी श्री प्रसाद कुळकर्णी यांनी या बैठकीच्या यशस्वितेसाठी ज्यांनी प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष मदत केली त्यांचे आभार मानले. हे इतिवृत्त बैठक सुरु असतांना लिहून काढले त्या आपल्यातील सगळ्यात ज्येष्ठ अशा श्री वाकणकरांचे विशेष आभार ! बैठक खास ब्राह्मणी भोजनाच्या आस्वादानंतर संपली.

आपले स्नेहांकित,

श्री जयंत मुळे
श्री संतोष करमरकर
श्री किरण दिक्षित
श्री श्रीकांत वाकणकर
श्री प्रसाद कुळकर्णी व
सौ विद्या कुळकर्णी.

१४ आॅक्टोबर, श्रद्धेय ठेंगडीजींचा स्मृतिदिन

१४ आक्टोबर, स्व. दत्तोपंत ठेंगडीजींचा स्मृतिदिन

 

२३ जुलै १९५५ रोजी एका पत्रकार परिषदेत स्व. दत्तोपंत ठेंगडीजींनी भारतीय मजदूर संघाची स्थापना झाल्याची घोषणा केली आणि कामगार क्षेत्रात आणखी एका राष्ट्रीय संघटनेचा उदय इतकीच दखल त्याकाळी माध्यमांनी घेतली तर लाल झेंडा व डाव्या विचारसरणीचा प्रभाव असलेल्या या क्षेत्रात संघवाल्यांचे काय काम ? अशा शब्दात प्रस्थापित अन्य साम्यवादी मातब्बर संघटनांनी हेटाळणी केली. परंतु या कुचेष्टेकडे दुर्लक्ष करत भारतीय मजदूर संघाने आपले कार्य सुरूच ठेवले व बघता बघता ही संघटना या देशातील क्रमांक एकची संघटना बनली. अर्थात प्रथम क्रमांक मिळवणे हे ध्येय नव्हते तर राष्ट्र पुनर्निर्माणाचे कार्य म्हणून एक वेगळा विचार या क्षेत्रात काम करणाऱ्या लोकांपर्यंत पोहोचावा याहेतूने सुरु केलेल्या कार्याच्या वाटचालीतील तो एक सहजसाध्य टप्पा होता. देशहितांतर्गत उद्योगहित व उद्योगहितांतर्गत कामगारहित असा राष्ट्रहिताला प्राधान्य देणारा एक वेगळा विचार स्व. दत्तोपंत ठेंगडीजींनी तेव्हा मांडला. १ मे या जागतिक कामगार दिनाऐवजी या विश्वाचा आद्य कामगार “विश्वकर्मा” याच्या जयंतीचा दिवस म्हणजे १७ सप्टेंबर, हा कामगारदिन म्हणून साजरा करण्याचा आग्रह त्यानी धरला. लाल झेंड्याऐवजी भगवा झेंड्याचा अंगीकार करणाऱ्या भारतीय मजदूर संघाचा गेली अनेक वर्षे कामगार क्षेत्रातील हा प्रथम क्रमांक कायम आहे. आज ५००० हून अधिक संघटना व एक कोटीहून अधिक सदस्यसंख्या असा हा विस्तार असून हजारो पूर्ण वेळ व निस्वार्थी कार्यकर्त्यांच्या अथक त्याग व परिश्रमामुळे कार्यविस्ताराची ही प्रक्रिया निरंतर सुरूच आहे.

 

स्व. दत्तोपंत ठेंगडीजी हे एक द्रष्टा कामगार नेता होते. वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी नामक एका लहानशा गावात १० नोवेंबर १९२० रोजी त्यांचा जन्म झाला. बालवयापासूनच संघाशी संबंध आल्यामुळे वयाच्या २१ व्या वर्षी म्हणजे १९४१ साली त्यांनी प्रचारक म्हणून कार्यास सुरुवात केली. भारतीय मजदूर संघाच्या स्थापनेपूर्वी कामगार क्षेत्राचा अनुभव यावा म्हणून त्यांनी आयटक व इंटक या संघटनांमध्ये कार्य केले.  कामगार संघटन म्हणजे कामगारांच्या मागण्यांसाठी मालकाशी संघर्ष करणारे एक हत्यार असे स्वरूप त्या काळात कामगारांच्या मनात ठळकपणे ठसविण्यात आले होते. परंतु, अशा संघर्षामुळे ज्या समाजाला त्रास होतो त्याच समाजाचा आपणही एक घटक आहोत ही जाणीव त्यांनी कामगारांना करून दिली. राष्ट्र पुनर्निर्माणाचे कार्य हे समाजाच्या विविध घटकांना एकत्र घेऊन करावे लागणार होते व कामगार हा त्या समाजाचा एक घटक असल्यामुळे त्याचे हित हे समाजाच्या हिताच्या, देशाच्या हिताच्या आड येणार असेल तर ते काही काळ बाजूला ठेवावे लागेल हा धाडसी विचार त्या काळात मांडणे व रुजाविणेचे अवघड कार्य स्व. दत्तोपतांनी मोठ्या कुशलतेने केले. अन्य कामगार संघटनाचा दृष्टीकोण याला ते “ब्रेड बटर ट्रेड युनियन” म्हणत व त्यापासून वेगळा दृष्टीकोण मांडतांना कोणत्याही राजकीय पक्षाची बटिक न बनता आपले संघटन हे एक “जेन्युइन ट्रेड युनियन” म्हणून कामगार क्षेत्रात ओळखले जाईल अशी कार्यरचना, रिती-नीती त्यानी संघटनेत रुजवली.

 

काळाच्या पुढे पाहू शकणारा या व्हिजनरी व दृष्ट्या नेत्यांने कामगार क्षेत्रात डाव्या चळवळीचा, साम्यवादी विचारांचा प्रभाव असतांना १९८१ मध्ये आपल्या कार्यकर्त्यांना सांगितले कि डाव्या विचारांच्या संघटना व साम्यवाद यांच्या विरोधात काम करण्यात आपली शक्ती वाया घालवू नका कारण कम्युनिज्म संपणार आहे. मराठी, हिंदी व इंग्रजी भाषेवर कमालीचे प्रभुत्व असलेला हा नेता उर्दुचाही जाणकार होता. आपल्या भाषणात कार्यकर्त्यांना एखादा मुद्दा प्रभावीपणे पटवून देताना ते देश विदेशातील घटनाचे ऐतिहासिक दाखले अगदी सहजपणे देत असत इत त्यांचा अभ्यास होता. गेट करार, डंकेल प्रस्ताव, जागतिक व्यापार संघटना यांच्या आडून होणार्या बहुराष्ट्रीय कंपन्याच्या धूर्त आक्रमणाच्याविरोधात कामगारांबरोबरच शेतकरी, विद्यार्थी व ग्राहक यांची अभेद्य एकजूट उभे करण्याची गरज त्यांनी प्रतिपादन केली. देशाला आर्थिक पारतंत्र्यात जाण्यापासून वाचविण्यासाठी ही आर्थिक स्वातंत्र्याची लढाई लढावीच लागेल हा आग्रह धरतांना त्यासाठी स्वदेशी जागरण मंचाच्या माध्यमातून व्यापक चळवळ त्यांनी यशस्वीपणे उभी केली.

स्व. . दत्तोपतांविषयी लिहू तेव्हडे थोडेच आहे. आज म्हणजे १४ आक्टोबर, त्यांना आपल्यातून जाऊन १३ वर्षे पूर्ण झाली परतु, विपुल साहित्य, ग्रंथसंपदा, भाषणे या माध्यमातून व्यक्त केलेल्या विचारातून ते आमच्यात सदैव आहेत व पुढील वाटचालीसाठी प्रेरणा देत राहतील असा दृढ विश्वास आम्हा लाखो कार्यकर्त्यांच्या मनात आहे.

 

 

 

बिंदुमाधव भुरे, पुणे.

स न २, हिस्सा न १क+२ब/१, ओमकार कोलोनी,

विठ्ठल मंदिराच्या मागील बाजूस, वैविध्य नगरीजवळ,

कर्वेनगर, पुणे ४११०५२

९४२३००७७६१ / ८६९८७४९९९०

bnbhure@rediffmail.com

बैलोबा

बैल

तुम्हाला कधीतरी किंवा तुम्ही कोणालातरी कधी ना कधी आयुष्यात एकदा तरी नक्की झापले असणार - "काय लेका नुसता बैला सारखा काम करतोस, जरा डोक वापरायला शिक."

म्हणजे बैल डोक वापरत नाही पण भरपूर काम करतो किंवा डोक नाही म्हणून आम्हाला बैल म्हणत असावेत. आमची नावही अशीच ... कोणी ढवळ्या तर कोणी पवळ्या वगैरे. तुमच्यातही जर एखादा कोणी ढ किंवा मठ्ठ असेल तर त्याला गमतीने का होईना आमच्या नावाने म्हणजे ढवळ्या, पवळ्या अशी हाक मारता ना तुम्ही ?

पण माझा सांगायचा मुद्दा आज वेगळाच आहे. नुकताच तुम्ही आमचा वाढदिवस म्हणजे तुमच्या लेखी बैलपोळा साजरा केलात. बर वाटते हो एक दिवस काम न करता निवांत ! शिवाय त्या दिवशी कोडकौतुक होत ते वेगळच.

तुमच्यात नाही का बच्चे कंपनीचा वाढदिवस असला कि केक कापण असते, नविन कपडे, गोडधोड जेवण, बागेत फिरायला नाहीतर एखादा सिनेमा, संध्याकाळी घरी मित्रांबरोबर धमाल नंतर देवासमोर बसून औक्षण. हल्ली हे औक्षण वगैरे शहरातून क्वचितच दिसत म्हणा.

असो ... आमची पण शिंगे त्यादिवशी मस्तपैकी रंगवतात, रंगीबिरंगी कपड्यांची अंगावर झूल ! मालक फार हौशी असेल तर अगदी अंगावर रांगोळी काढली जाते. नेहमीच जेवण तर असतच, जोडीला पुरणपोळीही मिळते बर का ! मग वाजंत्री, ताशा बडवत  गावातून मिरवणूक. मस्त वाटत, मज्जा येते. तिन्ही सांज झाली कि मग थोड उदास वाटायला लागते, दुसरे दिवशीची सकाळ दिसू लागते. परत मानेवर रोजच्यासारख जू ठेवून काम करायच, राबायच.

पण हे वाटणेही क्षणिकच बर का ! काम तर  करायचच असत, अगदी भरपूर ! खर सांगायच तर हे अस एक दिवसासाठी सजून बसून रहायच, बसून आयत खायच म्हणजे कसतरी वाटते हो ! म्हणूनच या निमित्ताने आज मन मोकळ करतांना एक विनंती कराविशी वाटते आहे.

तुमच्याकडे बच्चे कंपनीच्या वाढदिवसाला तुम्ही विचारता कि नाही त्यांना कि "काय आणू तुला वाढदिवसासाठी ?" तस जर मला विचारले ना तर मी मात्र एक मनातली सुप्त इच्छा सांगणार आहे.

तुम्हा मंडळींना व्यायाम म्हणून रोज तासभर चालायच म्हटले तरी कंटाळा असतो. आणि समजा अचानक सांगितले कि उद्या मॅरेथाॅनमधे तुम्हाला धावायचे आहे. धावाल का ? नुसत्या कल्पनेने काटा येतो ना अंगावर.

जरा गाड्याला जुंपण्यापूर्वी एकदा आमच्या डोळ्यात बघा, कशाला कोर्टाच्या आदेशाची वाट बघायची ?  जेव्हा गाड्याला जुंपून शर्यतीत धावायला लावता, कल्पना करा  काय वाट लागत असेल तेव्हा आमची ? एकिकडे पोळ्याला लाड करायचे आणि दुसरीकडे ही क्रुरता ! थांबवता आल तर बघा, एक विनंती समजा. तशी बाकी आमची काहीच इच्छा नाही.

कोणत्याही शर्यतीत कधीही न धावलेला पण ज्यांचे आयुष्य हीच एक शर्यत आहे अशा तमाम बैलोबांच्या वतीने .....

बिंदुमाधव भुरे