लवासातील गेट टूगेदर

लवासातील गेट टूगेदर

गुगलवर लवासा अस टाईप केल्यावर याला आता "घोस्ट सिटी" म्हणतात हे नव्याने कळाल असल तरी गेल्या आठवड्यात प्रत्यक्षात लवासात फिरलो त्यावेळी तेथील अर्धवट, अपूर्ण घरांचे सांगाडे, त्या घरांवर साचलेले शेवाळ्याचे थर, लोखंडी कंपाऊंड किंवा पिलर्स मधून बाहेर डोकावण्याऱ्या स्टीलवर चढलेला गंज तर काही ठिकाणी जमिनीत खचलेला बांधकाम सांगाडा अगर कललेल आख्खच्या आख्ख घर ... आमची वाहने खडबडीत रस्त्यावरून पुढे जशी जात होती तसे हे दृष्य डोळ्यापुढे सरकताना मनात एक प्रश्न डोकावून गेला कि या ओसाड गावावर "कोणत्या भुताने" आपली जादू चालवली ? 

वाटेत काही घरे बांधून पूर्ण झालेली दिसत होती अन् तिथे रहाणारी माणसे पाहून मनात डोकावणाऱ्या या प्रश्नाच्या भितीची सावली छेदली जात होती. पण अशी घरे कमीच होती. बऱ्याचश्या बांधून पूर्ण झालेल्या घरांवरील कुलूपे मालकांच्या प्रतिक्षेत असावीत... कदाचित शनिवार रविवार मंडळी येत असतीलही. आमचा प्रवास सोमवारी सुरु असल्यामुळे आम्हाला कुलूपबंद घरांचे दर्शन होत होते.  

पुण्यातून ८ सप्टेंबरला दुपारी माॅडर्न हायस्कूल १९७३ बॅचचे आम्ही बारा तरणेबांड म्हातारे लवासाच्या दिशेने निघालो होतो. निमित्त ??? छे !!! शाळेच्या मित्रांना एकत्र येण्यासाठी निमित्त कशाला लागतय ???

"वय काहीही असो.. तुम्ही मनाने चिरतरुण आणि सदैव प्रफुल्लित असायला हवे.." 

वाचायला सोपे वाटतय ना ? जगातील समस्त सिनियर सिटीझन्स जमातीला सतावणाऱ्या या प्रश्नाला आम्ही माॅडर्नवाले मात्र निवांतपणे सामोरे जात असतो.. निवृत्तीच्या उंबरठ्यावर असताना मोहिंदर अमरनाथ जितक्या सहजतेने फास्ट बाॅलिंगला सामोरे जायचा ना तसेच काहीसे.. 

आयुष्यात सुख दुःख दोन्ही आहेच आणि अस असल तरी "जिंदगी कैसी है पहेली" हा प्रश्न सतावत असतोच ना ? पण याला "कभी ये हसाए कभी ये रुलाए" अशी मनाची समजूत घालत जीवन आनंदाने जगतांना "जिंदगी बडी होनी चाहिए लंबी नही" हे तत्वज्ञान आपल्या पिढीला माहिती आहे. मात्र रोजच्या धकाधकीत त्याचा विसर पडल्यासारखं झाल कि मग त्याला असा रिफ्रेशिंग डोस द्यायचा.. पुढचे काही महिने मस्त जातात.. 

लवासात आमचा चड्डी मित्र गौतम पाषाणकरच्या घरी आम्ही त्यासाठीच चाललो होतो. पाऊस थांबला होता पण पावसाळी दिवस आहेत याची जाणीव करुन देणार मस्त वातावरण ! टेमघर धरणाच्या पायथ्याशी समर्थचा गरमागरम वडापाव आणि चहा याने मस्त मूड बनला होता.. धरण काठोकाठ भरलेले.. कोणीतरी गच्च भरलेल्या भांड्याला धक्का लावल्यावर पाणी सांडावे तसे धरणाच्या सांडव्यावरुन वहाणारे पाणी पहाताना धरणाच्या भिंतीला उंदीरांनी पोखरल्याच्या गंमतीशीर बातमीची आठवण मनात उगाचच ताजी झाली.

गौतमने केलेले स्वागत आणि केलेली सोय म्हणजे त्याला "beyond star" असेच म्हणावे लागेल. या वन स्टार ते सेवन स्टार मिरवणाऱ्यांच्या सोयी या गौतमच्या अरेंजमेंटपुढे फिक्या पडाव्यात अशाच होत्या. स्वागतपर चहापान झाले आणि रस्त्यावरील खडी डोकावणाऱ्या टोकदार रस्त्यावरुन आमचा फेरफटका झाला.‌ पुन्हा एकदा भग्न अवस्थेतील घरांचे दर्शन ... पण आता नजर सरावली होती.. कदाचित सभोवतालच्या अदृश्य भुतांनी आम्हाला प्रेमाने स्वीकारले असावे..‌

"सेवन कोर्स" डिनरच्या मेनूचा स्वाद घेता घेता गप्पांचा फड रंगत चालला होता. आमच्यासाठी "समयका ये पल थमसा गया है" अशी स्थिती होती.‌. सकाळीही ब्रेकफास्टला पोहे, डोसा, उत्तप्पा याच्या बरोबरीने फळे.. गौतमच्या अरेंजमेंटपुढे अक्षरशः नतमस्तक !! 

आजच्या काळातही कृष्ण सुदामा मैत्रीच्या गोष्टींचे दाखले दिले जातात. काळ लोटला आहे, आज सुदामा सुस्थितीत आहे पण मैत्र भावना मात्र तीच आणि तशीच आहे.. अशा विलक्षण मैत्र भावनेचा अनुभव गौतमने दिला होता. "आऊटसोर्सिंग" च्या जमान्यात सगळ्या व्यवस्था स्वतः लक्ष घालून अन् मन लावून त्याने केल्या आहेत याचे खूप अप्रूप वाटले. 

निरोपसमयी मैत्रीचा सुगंध सतत दरवळत रहावा म्हणून दिलेली भेटवस्तू यालाही "कौटुंबिक टच" होता.. या घोस्टसिटीत कधीही न विसरणारा प्रेमाचा अविस्मरणीय असा स्नेहानुभव दिल्याबद्दल गौतम... तुला या तुझ्या चड्डी मित्रांकडून मनःपूर्वक धन्यवाद !! या रिफ्रेशिंग डोसचा इफेक्ट दीर्घ काळ टिकेल यात शंका नाही.. अन्यथा असेच केव्हातरी पुन्हा भेटू..

बिंदुमाधव भुरे..

निमित्त नवीन PPO चे

निमित्त नवीन PPO चे 

काल परवा नवीन PPO ची उलट सुलट चर्चा आणि गमती वाचल्यावर मला २००९-१० च्या आसपास मी सेनापती बापट रोड शाखेत UT म्हणून कार्यरत असतांनाचा एक मजेशीर किस्सा आठवला ! तो सोमवार होता, Branch ला पोहोचून मी ९.४५ ला मस्टरवर सही करत होतो अन् Accountant श्री राममूर्ती माझ्याजवळ आले आणि मला म्हणाले

 

"भूरेजी, कँशमे बैठनेसे पहले आप उपर साहबसे मिल लेना, आपको उन्होने याद किया है"

 

ती Branch दुमजली आहे. Chief Manager ची केबिन व Advances Dept वरच्या मजल्यावर होते. मी मस्टरवर सही करून लगेच वर गेलो. साहेबांनी समोर इमेलचा प्रिंट ठेवला. मी कागद हातात घेऊन वाचला. रिजनल ऑफिसने शनिवारी दुपारी २.३० वा मेल पाठवून सांगितले होते कि कोणत्याही परिस्थितीत (without any excuse असा शब्द होता) सोमवारी BCC Br ला जाऊन आपल्या रिजनची Gold Coins collect करायची. झोनमधील सगळ्या रिजन्सला जे दिवस वाटून दिले होते त्यात पुणे रिजनला सोमवार दिला होता.

 

मी वाचून झाल्यावर साहेबांकडे नजर टाकली.

 

साहेब - "भुरेजी, आपको जाना है इस कामके लिए"

 

मी - "ओके, नो प्रॉब्लेम ! सर, लेकीन मुझे कुछ अरेंजमेंट करनेकेलिए आधा घंटा चाहिए उसके बाद मै निकल जाऊंगा"

 

साहेब - " Take your own time. Security van will be arriving by 10.30"

 

बायकोला फोन केला व कल्पना दिली कि आज घरी यायला उशीर होईल. युनियनचे २-३ फोन करायचे होते ते केले आणि Security van ची वाट पहात केबिनमध्ये साहेबांसमोर बसलो होतो.

 

मी – “ सर, एक बात पुछू ? आपने मुझेही क्यो इस कामके लिये चुना ? आजकल कँशमे बहोत ज्यादा workload है. अगर UT नही रहा तो customer services बहोत ज्यादा affect होती है.” माझा थेट customers शी रोज संबंध येत असल्यामुळे आपल काम सोडून दुसऱ्या कामासाठी तात्पुरते बाहेर जातांना आपल्या department च कस होईल ही काळजी डोक्यात असतेच ना ?

 

साहेब – “भुरेजी, यह एक जिम्मेदारीवाला काम है, इसमे Risk भी involve है. और आपसे बेहतर इसे कोई नही संभल सकता. दुसरी बात आपको काम सौपनेके बाद मुझे किसीभी बातकी चिंता नही रहती.” वगैरे ... अपेक्षित उत्तर कानावर पडले.

 

Executive मंडळींच एक बर असत. जबाबदारीचे काम पार पाडायला काही चांगली मंडळी हाताखाली असली कि ते निर्धास्त होत असतात. युनियनच्या कामासाठी, meetings साठी अनेकद RO, ZO जाण होत असे. चहुकडे नजर टाकली कि हमखास याची प्रचिती यायची. 

 

इतक्यात Security van आल्याची Armed Guard ने सूचना दिली. मी माझी धोपटी उचलली व निघालो. साहेबही माझ्याबरोबर Security van पर्यंत सोडायला आले. Gold Coin ही मोठी जोखीम होती त्यामुळे मी Security van check केली. लक्षात आल कि van च्या आत असलेल greel door चे lock defective होते, म्हणजे ते operate होतच नव्हते.

 

साहेब शेजारीच उभे होते त्यामुळे मी त्यांच्या निदर्शनाला ही बाब आणून देत म्हटले कि

 

“सर, यह Security van ही insecured है. हमे इसे बदलना पडेगा और दुसरी Security van बुलानी होगी.”

 

साहेबांनी त्वरित रिजनल ओफिसला फोन लावला व security officer शी बोलणे करून दुसरी van  arrange करण्याबाबद सांगितले. Van जाणार, दुसरी येणार आणि traffic यात किती वेळ जाईल याचा विचार केला. साहेबांना म्हटले कि

 

"सर, मै इस van के साथही निकलता हू. दुसरी van मिलनेपर वहीसे सीधा मुंबईकेलिए निकल पडेंगे. फिरसे branch मे आनेका समय बचेगा और हम BCC समयपर पहुचेंगे."

 

साहेबांनी मंद स्मित करत मान डोलावली. हे असले निर्णय न सांगता घेण्याच्या माझ्या सवयीला दिलेली दाद त्या मंद स्मितात दडलेली असावी. 

 

स्टेट बँक कँप शाखा व ट्रेझरी ऑफिस या मधील भागात असलेल्या मोकळ्या प्रांगणात अनेक vans उभ्या होत्या.  गाडीचा driver व armed guard १० मिनिटात आले व म्हणाले "साहेब, van मिळाली आहे, चेक करुन घ्या" Van एकदम चकाचक होती. आम्ही थेट मुंबईच्या दिशेने निघाल्याचे साहेबांना मोबाईलवर कळवले.

 

साधारण २.३० वाजता आम्ही BCC branch ला पोहोचलो. Branch मधे चौकशी करुन संबंधित Sr Manager च्या टेबलला पोहोचलो. त्यांचा lunch time झाला होता. जुने दिवस आठवले .. आपला नंबर यावा आणि खिडकीच्या आतून "तिकीट संपली"चा आवाज आणि पाठोपाठ हाऊसफुल्ल असा बोर्ड पुढे येत खिडकी बंद ! चिडून तरी काय करणार त्यामुळे मनातल्या मनात हसू आले. 

 

भूक लागली होती. साहेब येईपर्यंत पटकन् डबा खाऊन घ्यावा का ? असा मनात आलेला विचार झटकला. साहेब आल्या आल्या आपला नंबर लागावा म्हणून बसून रहायच ठरवल. दरम्यान reached BCC असा text message आमच्या साहेबांना केला. फार तिष्ठत नाही बसावे लागले. 

 

ते Sr Manager आले आणि खुर्चीत बसत त्यांनी माझ्याकडे पाहिल. त्यांच्या चेहऱ्यावर मंद स्मित झळकल्याने मलाही बर वाटल. माझ्या branch ने मला दिलेल deputation चे लेटर त्यांच्यापुढे सरकवत मी माझी ओळख करुन दिली. 

 

"क्या लोगे, चाय ? कॉफी ?" असा प्रश्न माझे पत्र वाचता वाचता त्यांनी विचारला. मी हसत म्हटले "सर, चाय कॉफी मै कुछ नही लेता हू बस gold लेने आया हू वोही दे दो!" विनोद केल्याच्या थाटात मी हसलो.

 

साहेब - " अरे यार, किस पागलने बोला आपको gold coin आया है ? " या वाक्याच्या झटक्याने माझा विनोद क्षणभंगूर ठरला होता. मी त्यांना म्हणालो “सर, Chief Manager साहबने letter देकर भेजा है. और मेरी branch को RO से mail आया है.” असे म्हणत मी त्या mail ची झेरोक्स त्यांच्यासमोर ठेवली. त्यांनी ती mail वाचली. आणि थोडे ओशाळल्यासारखे हसले. या हसण्यात त्यांनी पागल शब्द वापरून केलेला प्रश्न त्यांना आठवला असावा असे मला उगाच वाटून गेले.

 

“Mr Bhure, we will inform you once we receive it. हमेही नही मिला तो हम कहासे देंगे ?” त्यानी असे म्हणताच मी उठलो व मला branch ने दिलेल्या deputation च्या पत्रावरच त्यानी remark लिहावा व सही शिका द्यावा अशी मी त्यांना विनंती केली. हो, उगाच उद्या कोणी म्हणायला नको कि तुम्ही BCC ला गेलाच नव्हता. मी केलेल्या विनंतीचा रोख त्यांच्या लक्षात आला असावा.

 

“MR Bhure reported this branch @2.30 pm. At present no gold coins are in stock. We will inform you as & when we receive it”

 

खाली सही व branch चा stamp होता. त्यांना मी वेळही टाकण्याचे विनंती केली. पत्र खिशात ठेवले व मी बाहेर पडलो. Security van च्या दिशेने चालत असतांना फोनवर आमच्या साहेबांच्या कानावर सगळ्या घटना घातल्या. Security van मध्ये बसून डबा खाल्ला व परतीच्या प्रवासाला निघालो. संध्याकाळी ७.३० ला branch च्या दारात पोहोचलो. साहेब वाट बघत होते. त्यांना मग त्या Sr Manager ने विचारलेला प्रश्नाची गंमत सांगितली. त्यावर हसून ते म्हणाले

 

“यार, या तो मै पागल हु या RO ! हमनेही आपको भेजा था. घरी आल्यावर बायकोने विचारले “काय काय झाल ?” मी हसून सगळा किस्सा कथन केला व म्हणालो “आज डबा खायला मुंबईला गेलो होतो, तेही बँकेच्या खर्चाने !”

 

HO म्हणते PPO पाठवले आहेत, branches मधून collect करा. branches म्हणतात RO ला विचारा आणि RO म्हणते आमच्याकडेच अजून आले नाहीत. या खो खो वरून जुना किस्सा ठवला तो share केला.

 

बिंदुमाधव भुरे

bnbhure@rediffmail.com

8698749990/9423007761

 

आठवणीतला भाऊबीजेचा दिवस !

आठवणीतला भाऊबीजेचा दिवस !

लक्ष्मीपूजन व पाडवा.. बँकेला सुट्ट्या दोनच दिवस, भाऊबीजेला सहसा सुट्टी नसायची. पाडवा भाऊबीज एकाच दिवशी अशी अपवादात्मक स्थिती आल्यास भाऊबीजेला सुट्टी मिळायची. बँकेत आता स्थानिक मंडळी कमी अन् बाहेरगावची, परराज्यातील मंडळींची संख्या जास्त यामुळे सणवाराला रजा मागणाऱ्यांची संख्या मोठी असायची. रजा मिळालेला स्वतःला भाग्यवान समजत असे. आम्ही स्थानिक मंडळी अशा प्रसंगी रजा घेणे टाळत असू, किंबहूना एखाद्याला रजा मिळावी म्हणून प्रसंगी मँनेजरकडे त्याची रदबदली करत असू. कामाचा खूप ताण आला तर आम्ही आहोत, काळजी करु नका असे आश्वस्त केले कि अशा मंडळींची रजा मंजूर व्हायची. बोनस मिळत असे त्या काळात होणाऱ्या आनंदापेक्षा कितीतरी जास्त आनंद त्यांच्या चेहऱ्यावरच्या त्या हास्यामुळे आम्हाला मिळायचा.

अशीच एक दिवाळी आठवते. तेव्हा रास्ता पेठ ब्रँचला होतो. रजेवर खुपजण होते. या शाखेच टेलर काऊंटर संभाळणे हे मोठच दिव्य होत. कँश डिपॉझिट मशिन्स तेव्हा आलेली नव्हती. त्यामुळे सकाळी काऊंटर सुरु होण्याआधीच १०-१५ मिनिटे कस्टमर्सची रांग लागलेली असायची. पाच तास काऊंटर सुरु असे त्यात ३० मिनिटे जेवणाचा ब्रेक म्हणजे प्रत्यक्ष काम २७० मिनिटे चालायच. या वेळात अक्षरशः कधी कधी ३०० व्हाउचर्स व्हायची. २२५ वगैरे म्हणजे आज "स्लँक होता" असे म्हटले जायचे. पण माझ्या कामाची पद्धत व शिस्त अशी होती कि ३.३० ला काऊंटर बंद झाले कि साधारण पुढच्या २० मिनिटात किवा फार फार तर ४ वाजेपर्यंत कँश टँली होत असे, अगदी दिवाळीच्या दिवसातला हेवी रश असला तरी !

कालच भाऊबीज झाली आणि पुनः एकदा २०११ सालचा तो भाऊबीजेचा दिवस माझ्या डोळ्यासमोर उभा राहिला! गर्दी नेहमीप्रमाणे तुफान ! परराज्यात पैसे पाठवणाऱ्यांची जेवढी गर्दी तेवढीच पैसे काढणाऱ्यांचीही. पैसे काढणाऱ्या एकाने स्लिप सरकवली. रक्कम होती ₹२५,०००/- रांगेत किमान १५-२० जण कायम असायचे. यांत्रिक पद्धतीने हाताची बोट कॉम्पुटर की बोर्डवरुन मराभर फिरत होती. स्लिप घेतांना चेहेरा पाहिलेला असायचा त्यामुळे सही चेक केली कि F10 करुन transaction नंबर टाकायचा. नोटा हातांनी एकदा मोजायच्या मग मशिनमधे टाकून confirm करायच्या. काऊंटरवरच्या छोट्या display वर आकडा यायचा तो कस्टमर पहात असे. तरी पैसे देतांना "मोजून घ्या" अस मी म्हणायचो... म्हणायचो कसल ? तेही यांत्रिक पद्धतीने तोंडातून निघत असे. दिवाळी असल्यामुळे "हँपी दिवाली" किंवा "शुभ दीपावली" अशा शुभेच्छांची सस्मित देवाण घेवाण व्हायची !

नंतर पुढचा कस्टमर आला, तीच रक्कम होती ₹२५,०००/- त्याच प्रकारे व्यवहार पूर्ण झाला. नंतर पुढे लागोपाठ दोघांनी ₹२५,०००/- काढले. त्यापुढचा मात्र पैसै भरणारा होता पण रक्कम तीच. त्यामुळे हा आकडा डोक्यात बसला अन् त्यानेच पुढे गडबड उडवून दिली. कारण त्यानंतरच्या व्यक्तीची स्लिप होती ₹२०,०००/- ची, मी कम्प्युटरवर नोंदही त्याच रकमेची केली पण पैसे देतांना मात्र दिले ₹२५,०००/-. काऊंटर बंद झाले, ३.५० झाले तरी कँश टँली नव्हती ₹५,०००/- कमी लागत होते. मी परत एकदा आकडेमोड, नाणेवारी तपासली व व्हाउचर्स तपासू लागलो. बरोबर दहाव्या मिनिटाला ही स्लिप हाती लागली. एन्ट्री बरोबर ₹.२०,०००/-ची केली होती मात्र पैसे देतांना ₹२५,०००/- दिल्याचे स्लिपमागे नोटांचा लिहिलेला तपशील दर्शवत होता.

कम्प्युटरवर खाते नंबर टाकला व फोन नंबर, पत्ता, नाव कागदावर लिहून घेतल. फोन लावला .. नंबर अस्तित्वात नाही आवाज कानाने ऐकला. जो पत्ता होता त्यावर जायच ठरवल. जाऊन येइपर्यंत त्याच्या अकाऊंट ओपनिंग फॉर्म रोहिदासला काढून ठेवायला सांगितला. दिलेल्या पत्त्यावर पोहोचलो तर तिथे एका कंपनीचे ऑफिस होते. मासिक हप्त्यावर ग्रुहोपयोगी वस्तू विकणाऱ्या कंपनीचे ते कार्यालय ! चौकशी करता कळले कि किरण शिलवंत हा त्यांच्या स्कीमचा सदस्य होता. अशा स्कीममधे सामील होणाऱ्या प्रत्येकाला बँक खाते काढणे सक्तीचे होते. त्यामुळे स्कीमच्या काळात अशी तीनशेहून अधिक खाती रास्ता पेठ शाखेत उघडण्यात आली होती व या सगळ्यांना ओळख म्हणून या कंपनीनेच सह्या दिल्या होत्या. माझा प्रॉब्लेम ऐकल्यावर त्या बिचाऱ्यांनी जुने रेकॉर्ड शोधून त्यांच्याकडे असलेला त्याचा घरचा पत्ता मला दिला. एक टप्पा यशस्वी पार पाडून मी ब्रँचमधे परतलो.

दिलेल्या पत्त्यावर जण्यासाठी माझ्यासोबत रोहिदास, तानाजी हे दोघे शिपाईबंधू तयार झाले. अकाऊंट ओपनिंग फॉर्म असलेला जाडजूड बाईंडर सोबत होताच. पर्वतीच्या जवळ इंदिरा जनता वसाहत बोर्डजवळ स्कूटर लावल्या. एका किराणा दुकानाबाहेर रेशनिंग धान्याचा बोर्ड दिसला. विचार केला कि इथे नक्की पत्ता कळू शकेल. चौकशी केली, अंदाज बरोबर ठरला होता. झोपडीसारखी वाटणारी दाटीवाटीने वसलेली पक्की घरे दुतर्फा होती. एका वेळी एक किवा दोन जणच जा ये करु शकतील इतका चिंचोळा रस्ता मधे होता. इतक्या लहान जागेतही प्रत्येकाच्या दारासमोर काढलेली रांगोळी त्या गरीब वस्तीचा दिवाळी आनंद व्यक्त करत होती.

काही दारात बसलेली तर काही दारात उभी असलेली मंडळी आमच्याकडे प्रश्नार्थक, संशयित नजरेने बघत होती. सोबत असणाऱ्या शिपाई बंधूंचा पांढरा ड्रेस व माझा साहेबी वाटणारा ड्रेस यामुळे आम्ही कार्पोरेशनची नोटिस बजावणारे किंवा एनपीए रिकव्हरीला आलेले वाटत होतो. त्यांच्या रोखलेल्या, भेदक भासणाऱ्या नजरांची मला थोडी भिती वाटत होती. तो कस्टमर भेटेल का ? पैसे परत मिळतील का ? या प्रश्नांची जागा काही क्षण या अनामिक भितीने घेतली होती. एखाद्या झोपडपट्टीत अवैध उद्योगधंदे चालविणाऱ्या डॉनला झडपण्यासाठी येणाऱ्या पोलिसांवर अचानक चहुकडून हल्ला होणारा चित्रपटातील सीन विनाकारण, अवेळी माझ्या डोक्यात आला आणि क्षणभर जीवाचा थरकाप उडाला. अनाहूतपणे मी चहुकडे नजर फिरवली. सगळ काही निवांत पाहून मनातल्या मनात मी हुःश केल.

तेवढ्यात तानाजी म्हणाला "साहेब, हेच घर आहे" त्याचा आवाज ऐकून मिणमिणता दिवा असलेल्या त्या अंधाऱ्या खोलीतून एक वयस्कर  ग्रुहस्थ बाहेर आला. ठेवणीतला पायजमा शर्ट असा वेश ... बहुदा दिवाळी म्हणून अंगावर आला असावा. चेहऱ्यावर मोठ्ठ प्रश्नचिन्ह अन् भिती स्पष्ट दिसत होती. मी हात जोडून "नमस्कार दादा ! मी बँक ऑफ बरोडा, रास्ता पेठ शाखेचा कँशियर. माझ नाव ....... "  माझी ओळख करुन देत दीपावलीच्या शुभेच्छा दिल्या तसे त्या सुरकुतलेल्या चेहऱ्यावर भितीच्या जागी मंदसे स्मित उमटल पण प्रश्नचिन्ह तसच होत.

"किरण शिलवंत इथेच रहातात ना ?" माझा प्रश्न ! "व्हय, माझच पोरग हाय त्यो, पर आता कामावर गेलाय. काय काम व्हत ?" समोरुन कबूली अन् प्रतिप्रश्न ! मग मी शांतपणे समजावून सांगितल .. "दादा, आज ते बँकेत पैसे काढायला आले होते. दिवाळीमुळे खुप गर्दी होती. लागोपाठ एकाच रकमेची ₹२५,०००/- ची पेमेंट झाली. किरणच पेमेंट ₹२०,०००/- च होत पण माझ्याकडून चूक झाली, मी त्यालाही ₹२५,०००/- दिले. आता मला बँकेत कँश जुळवायची आहे. ₹५,०००/- कमी लागतयत. आमच्याकडे किरणचा जो नंबर आहे तो बंद आहे. त्यामुळे आम्ही पत्ता शोधत इथे आलो." माझ बोलण ऐकून आतून एक वयस्कर बाई बाहेर आल्या. "अहो साहेब, आत तरी या. तुमच पैस कुटबी नाय जानार. नका काळजी करु." बहुदा किरणची आई असावी. आम्ही घरात पाऊल टाकले तस .. बहुदा किरणची पत्नी असावी .. तिने एक लोखंडी घडीची खुर्चीपुढे सरकवून बसण्याची विनंती केली.

वडिल म्हणाले "साहेब, बसा मी फोन लावतो किरणला." एका फोन कॉलचा त्यांना भुर्दंड कशाला या विचाराने मी माझा फोन पुढे करत म्हटले, "दादा, याच्यावरुन लावा फोन !" त्यांनी माझ्याकडे दुर्लक्ष करत व फोन लावला. "हँलो, किरण आरsss हे बँकेच साहेब घरी आल्यात बग, बोल हिकड" असे म्हणत त्यांनी माझ्याकडे फोन दिला. मी फोनवरुन बोलतांना आधी माझा परिचय दिला व मग बँकेतला घटनाक्रम सांगत विचारले कि किती पैसे काढले ?" किरण म्हणाला ₹२०,०००/- मग पुढचा प्रश्न .. कोणत्या नोटांमधे पेमेंट घेतल ? तो म्हणाला पाचशेच्या ! मी विचारल किती नोटा होत्या ? किरण म्हणाला "साहेब, मोजल्या नाहीत. अजून तसेच आहेत खिशात. तुम्ही दिले कि आम्ही डायरेक्ट खिशात टाकतो, कधीच मोजत नाही. तुमच्यावर भरवसा आहे." मी त्याच्या बोलण्याने थोडा सुखावलो आणि त्याला म्हटले कि मोजा आता, मी फोन होल्ड करतो ..." साधारण एक मिनिटानंतर पलिकडून उत्तर "साहेब, पन्नास नोटा आहेत, ₹५,०००/- जास्त आहेत." माझा जीव भांड्यात पडला. मग पैसे कुठे व कसे द्यायचे याचा निर्णय झाला अन् फोन बंद करुन मी परत दिला.

एव्हाना घरच्या मंडळींनाही सगळ्या प्रकाराचा अंदाज आला होता. म्हातारी म्हणाली "साहेब, मी बोलली नवती तुमाला कि पैस कुटबी न्हाय जानार म्हनून" मी किरणच्या प्रामाणिकपणाच कौतुक केल व त्याच श्रैय त्याच्या आई वडिलांना, त्यांच्या शिकवणूकीला दिले. "साहेब फराळ करा दिवाळीचा, तोपर्यंत चहा टाकते." किरणच्या बायकोची विनंती नाकारण्याच खर तर काहीच कारण नव्हत पण घड्याळात एव्हाना सहा वाजले होते. ब्रँचला जाऊन कँश आटपायची, मग घरी जाऊन भाऊबीजेसाठी बहिणीकडे जायच होत. त्यामुळे फराळ, चहापाणी यात वेळ घालवण शक्य नव्हत. म्हणून मी तिला म्हणालो "राहू द्या ताई आता. आम्हाला खूप ऊशीर झालाय. काम आटोपून मग बहिणीकडे जायचय, आज भाऊबीज आहे न !"

"आत्ताही तुम्ही बहिणीच्याच घरात आहात कि दादा" त्या आवाजात क्रुत्रिमता नव्हती, प्रेमाच आर्जव होत. ते एक वाक्य या मंडळींच्या मनाची श्रीमंती दाखवून गेल. या श्रीमंतीने त्या घरात पावलोपावली दिसणाऱ्या गरीबीच्या ठळक खुणा मला दिसेनाश्या झाल्या. घर, गाडी, दागदागिने यासारख्या वस्तू हा एखाद्याची श्रीमंती मोजण्याचा मापदंड असतो या माझ्या समजूतीला आज छेद गेला होता. हातावर चिमूटभर साखर ठेवण्याची माझी विनंती तिने स्वीकारली. "परत या एकदा चहाला" अशा तिच्या प्रेमळ आग्रहाला "हो नक्की येईन" अस आश्वासन दिल आणि साखर तोंडात टाकून आम्ही बाहेर पडलो. अठरा विश्वे दारिद्र्य असलेल्या सुदामाला श्रीक्रुष्णाच्या श्रीमंतीचा मोह कधीच पडला नाही. त्याच्यातल्या प्रामाणिकतेने न मागताही त्याला सारे काही मिळाल होत. तशी किरणच्या कुटूंबियावर त्या मुरलीधराची क्रुपा व्हावी अस मला क्षणभर वाटून गेल.

पुनः कधीतरी त्या घरात फराळाला जाईन अस मनाशी ठरवल होत, तस त्यांना आश्वासनही दिल होत पण नाही जमल अजून !

© बिंदुमाधव भुरे, पुणे.